bordenmeisje


Het Bordenmeisje...

...met verhalen en machtig mooie partijen! Aflevering 4 Internationaal: De Garri Kasparov Special

Door Gerard de Winter, toegevoegd op 18-8-2014


Garri Kimovitsj Kasparov, geboren als Garri Kimovitsj Weinstein (Bakoe, Azerbeidzjaanse SSR, Sovjet-Unie, tegenwoordig Azerbeidzjan, 13 april 1963) is een voormalig Russisch schaker van Armeens-Joodse afkomst. Hij staat in brede groepen bekend als een van de beste schakers aller tijden, en is tegenwoordig actief als politiek persoon in Rusland met een sterke anti-Poetin-visie. Zijn voornaam wordt in Nederlandstalige schaakliteratuur ook wel gespeld als "Gary" en "Garry".

Kasparov

Garri Kasparov, beste schaker aller tijden?

Kennismaking met het schaken en de opmars

Al op jonge leeftijd raakte Kasparov gefascineerd door het schaakspel en hij belandde dan ook op de bekende schaakschool van Michail Botvinnik. Op zijn dertiende werd hij voor het eerst Russisch jeugdkampioen schaken met een ongekend hoog niveau, een jaar later in 1977 herhaalde hij dit met nog betere cijfers. Zijn eerste successen als jeugdspeler boekte hij onder de naam Harry Weinstein, maar enkele jaren na het overlijden van zijn vader besloot hij verder te gaan onder de gerussificeerde versie van de naam van zijn moeder (Kasparjan).

In 1978 debuteerde hij, 15 jaar oud, in het kampioenschap van de Sovjet-Unie. In 1979 werd hij voor het eerst 'losgelaten' op een internationaal toernooi en liet in Banja Luka 14 grootmeesters achter zich. In 1980 werd hij wereldkampioen bij de jeugd in het Duitse Dortmund - zie onderstaande partij tegen de Zweed Ralf Akesson -. En in 1981 werd hij de jongste kampioen van de Sovjet-Unie.

Wit: Garry kasparov 
Zwart: Ralf Akesson 

Een jonge kasparov

Een hele jonge Garri. Wat goed is komt snel zo gaat het gezegde.

Het wereldkampioenschap

In 1982 begon Kasparov aan zijn opmars naar het wereldkampioenschap door het Interzonetoernooi van Moskou met overmacht te winnen. In 1983 versloeg hij in kandidatenmatches Aleksandr Beljavsky met 6-3 en Viktor Kortsjnoj met 7-4. In 1984 won hij in de finale met 8½-4½ van Vasili Smyslov en verwierf het recht om regerend wereldkampioen Anatoli Karpov uit te dagen.
Hun match begon in 1984 en ging om zes winstpartijen, waarbij remises niet meetelden. Kasparov stond na 9 partijen met 4-0 achter, maar wist via een schier eindeloze reeks remises de strijd te rekken tot het na 46 partijen 5-1 voor Karpov stond. Daarna won Kasparov twee partijen. Hoe het verder zou zijn gegaan is een open vraag, maar op dit punt werd de match afgebroken door de FIDE-voorzitter Florencio Campomanes. In 1985, bij de tweede match, lukte het hem wel Karpov te verslaan (13-11) en was Kasparov de jongste wereldkampioen aller tijden. Hij verdedigde zijn titel met succes tegen Karpov in 1986 (12½-11½), 1987 (12-12) en 1990 (12½-11½).

In 1993 won Nigel Short de kandidatencyclus. Na onenigheid met de FIDE over de voorwaarden voor de match besloten Short en Kasparov hun tweekamp buiten de FIDE om te spelen. Ze richtten daartoe een nieuwe schaakbond, de PCA op, waarna de FIDE Kasparov zijn titel ontnam. Jan Timman en Anatoli Karpov stonden klaar om die titel over te nemen: Timman verloor de match en Karpov werd opnieuw wereldkampioen schaken. Na het Schisma waren er twee pausen, na deze scheuring waren er twee wereldkampioenen schaken.

Kasparov

Kasparov, hier bij het Tilburgse Interpolis toernooi.

Kasparov behield zijn wereldtitel in matches tegen Short (1993, 12½-7½) en Viswanathan Anand (1995, 10½-7½) maar verloor haar in 2000 aan Vladimir Kramnik (6½-8½). Daarna bleef hij echter de nummer 1 van de wereldranglijst tot aan het eind van zijn loopbaan in maart 2005. Zijn laatste FIDE-rating was 2812 (januari 2006). Uit onvrede over de manier waarop een uitdager voor Kramnik bepaald zou worden trok hij zich terug uit de strijd om de 'klassieke' wereldtitel. Later zou Kasparov als uitvloeisel van het Pact van Praag een match om het FIDE-kampioenschap spelen met Roeslan Ponomarjov. Deze match ging om onduidelijke redenen niet door. In 2005 zouden Kasparov en Rustam Kasimdzjanov een match spelen waarvan de winnaar Kramnik zou mogen uitdagen. Toen de FIDE deze match niet van de grond kreeg trok Kasparov zich helemaal terug uit de strijd om het wereldkampioenschap.

Toernooiprestaties

Voor hij wereldkampioen werd speelde Kasparov weinig toernooien, hij won er wel een aantal: Bakoe 1980, Bugojno 1982 en Niksic 1983. Nadat hij wereldkampioen was geworden begon hij aan een imposante reeks van 11 opeenvolgende (soms gedeelde) overwinningen: Brussel 1986, Brussel 1987, Amsterdam 1988, Belfort 1988, kampioenschap Sovjet-Unie 1988, Reykjavik 1988, Barcelona 1989, Skelleftea 1989, Tilburg 1989, Belgrado 1989 en Linares 1990.
In de jaren negentig was Kasparov wat minder actief, maar won Linares 1992, Dortmund 1992, Linares 1993, Amsterdam 1994, Novgorod 1994, Horgen 1994, Riga 1995, Novgorod 1996, Amsterdam 1996, Las Palmas 1996, Linares 1997, Novgorod 1997 en Tilburg 1997. In 1999 debuteerde Kasparov in het Hoogovenstoernooi. Zijn winst daar was het begin van een nieuwe reeks opeenvolgende overwinningen: Linares 1999, Sarajevo 1999, Corus 2000, Linares 2000, Sarajevo 2000, Corus 2001, Linares 2001, Astana 2001 en Linares 2002. In 2004 won hij het kampioenschap van Rusland en 2005 sloot hij zijn loopbaan af met winst in Linares.

Novgorod

Novgorod

Veliki Novgorod

In de Russische stad Novgorod, wat letterlijk 'nieuwe stad' betekent maar eigelijk één van oudste steden is in het noordwesten van Rusland, ter hoogte van Estland, vind in 1994 een sterk toernooi plaats, met Ivantjsoek en Kasparov als gedeelde winnaars met 7 uit 10. In dit Novgorod Chess Tournament 1994 speelde Kasparov een geweldige aanvalspartij tegen zijn landgenoot Vladimir Kramnik. Hij produceert op de 24e een haast ongelofelijke paardzet, waabij je denkt 'kanniewaarzijn'.

Wit: Garry kasparov 
Zwart: Vladimir Kramnik 

Bekijk ook dit explicatiefilmpje:

Kramnik

Vladimir Kramnik, prachtige partij met Kasparov!

Beste schaker aller tijden

Sommigen beweren dat Kasparov de beste schaker aller tijden is. Hij heeft de op dat moment hoogste FIDE-rating ooit gehaald, namelijk 2851 punten. Daarvoor was Bobby Fischer degene met de hoogste rating, die tot 2780 kwam. Ondertussen is dit record verbroken door Magnus Carlsen (rating 2861). Volgens sommigen dient men bij deze verschillen in rating echter rekening te houden met zogeheten ratinginflatie. In ieder geval mag worden gesteld dat Kasparov's bijdragen aan het schaken significant zijn. De jonge Kasparov viel tot het begin van de negentiger jaren op door zijn creatieve aanvalsschaak, met ongewone, risicovolle concepten en offers. Toen leek hij al, net als een van zijn grote voorgangers Michail Tal, vanuit praktisch oogpunt gerechtvaardigde offers te kunnen plegen. Hij heeft zijn enorme creativiteit achter het bord laten gelden op het strategische vlak maar zeker ook op het tactische, vooral tijdens de eerste helft van zijn carrière. Revolutionair voor de schaaksport was zijn denken in drie dimensies: materiaal, tijd en kwaliteit. Hij had als geen ander inzicht in hoe deze zich tot elkaar verhouden. Hij wist welke materiële achterstand een bepaalde voorsprong in ontwikkeling rechtvaardigde alsook welk positioneel voordeel.

Ook wist hij hoe deze aspecten zich verhouden tot de tijd die er kan worden gewonnen met een of ander initiatief of aanval. Beroemd geworden is zijn inzicht dat in bijna alle gevallen een paard op f5 voor wit een pionoffer rechtvaardigt, en voor zwart eentje op f4. Ook heeft hij aan de hand van enkele partijen geïllustreerd dat een dominant wit paard op de zesde rij en een zwart paard op de derde rij (wat een octopus wordt genoemd) het offeren van een kwaliteit compenseert. Daarnaast heeft hij met zijn 'cut the board in two' laten zien welke extra aanvals- en offermogelijkheden er zijn wanneer de verdedigende partij meer stukken op de andere bordhelft heeft dan die waarop zijn koning zich bevindt. Door al deze inzichten heeft hij het schaken naar een hoger plan gebracht.

Begin tachtiger jaren had Kasparov al dusdanige schaakinzichten en baanbrekende ideeën dat hij een grote bijdrage heeft kunnen leveren aan het gemeengoed worden van schaakcomputers. Hij zal hierbij ook ongetwijfeld de vooruitziende blik hebben gehad dat een goede voorbereiding op tegenstanders in de toekomst schuilt in het samen met de machine ontwikkelen van nieuwe openingsvarianten en strategische concepten. Uiteindelijk is deze visie van Kasparov realiteit geworden en kan geen enkele grootmeester van betekenis meer zonder een gedegen schaakprogramma. Kasparov zelf heeft de tweede helft van zijn carrière bewezen ook het beste te kunnen samenwerken met de computer, en zo wist hij nummer één van de wereld te blijven tot en met 2005. Tijdens deze latere generatie heeft hij zeer verbluffende staaltjes uit zijn hoed getoverd.

Ondanks dit alles blijft het vraagstuk wie de grootse schaker aller tijden is moeilijk te beantwoorden. In feite zal het gaan om, zeker wanneer spelers uit verschillende tijden met elkaar worden vergeleken, de relatieve sterkte. Dit omdat het absolute niveau stijgt naarmate de tijd vordert, en schakers uit latere tijden konden steeds voortbouwen op de inzichten van vroegere spelers. In feite zijn er altijd tal van beoordelingscriteria te bedenken (zoals meeste toernooioverwinningen, het langst wereldkampioen, hoogste rating, hoogste winstpercentage in carrière, enz.). Anderen beweren echter dat je schakers uit verschillende tijden onmogelijk met elkaar kunt vergelijken op basis van dit soort criteria. Vast staat in ieder geval dat hij tot de grootste schakers aller tijden kan worden gerekend.

Game Over

Karparov's gevechten tegen de computer kregen wereldwijde media-aandacht.

Kasparov tegen Deep Blue

Een opmerkelijk toernooi uit Kasparovs lange carrière is zijn tweekamp tegen de IBM supercomputer Deep Blue. IBM benaderde het schaken uit wiskundig oogpunt en dacht dat een computer met brute rekenkracht wel een menselijk schaker kon verslaan. In 1996 daagde IBM Kasparov uit om tegen Deep Blue te schaken.
De eerste partij van de wedstrijd resulteerde meteen in een 1-0 stand voor Deep Blue. Het was de eerste keer dat een computer een wereldkampioen versloeg. Uiteindelijk zou Kasparov de match wel winnen met 4 tegen 2. In mei 1997 werd er opnieuw gespeeld. Nu speelde Kasparov tegen de vernieuwde Deep Blue, die werd aangedreven door 30 processors en 480 schaakchips. Hij kon 200 miljoen zetten per seconde berekenen en op deze manier ook nog 12 zetten vooruit denken. In de 1e, 2e en 6e wedstrijd maakte Kasparov een paar grote fouten (waarschijnlijk was hij van zijn stuk gebracht door een willekeurige zet van Deep Blue als gevolg van een bug) en zo kwam Deep Blue na een beladen match over 6 partijen uiteindelijk als winnaar uit de bus: 3½-2½.

Wit: Deep Blue 
Zwart: Garry Kasparov 

Theo Hommeles schrijft in Schaaknieuws over de desastreus verlopen 6e partij: 'Als een kleine jongen wordt de eens zo trotse wereldkampioen van het bord gezet. Hij maakt zijn vergissing zo vroeg als op de zevende zet. Hij verwisselt zetten en laat een bekend offer toe dat in de handen van Deep Blue een bijna geforceerd verlies tot gevold heeft. Smaad is zijn deel. "Leedvermaak om Kasparov" koppen de kranten. Het onrecht neemt vreselijke vormen aan. Kasparov heeft enorm goed gespeeld. Natuurlijk is het jammer dat hij zijn eigen stijl heeft verloochend en het is ook waar dat hij bang was. Maar is het niet terecht gebleken? En hebben we Kasparov al eens eerder bang gezien? Hij alleen weet op dit moment precies hoe sterk Deep Blue is. Zij die aan de kant stonden te lachen hebben er geen benul van. De computer kan af en toe nog zulke kromme zetten ophoesten, echte blunders begaat hij niet. En nooit zag de wereld een verdediger met een gelijke mate van vasthoudendheid als Deep Blue ons heeft laten zien.

Kasparov

We dienen het zogenaamd onsportieve gedrag van Kasparov met de mantel der liefde te bedekken.
Een sterkere schaker heeft de wereld nooit gekend en we mogen hopen dat dit debâcle zijn psyche niet blijvend zal hebben beschadigd. Laten we hopen dat Garri de computeruitdraaien snel zal krijgen zodat hij kan beginnen met het rouwproces. De uiteindelijke nekslag geef ik in louter symbolen weer: (opmerkelijk dat Deep Blue nadenkt voordat hij op e6 slaat)...

Wit: Deep Blue 
Zwart: Garry Kasparov 

Kasparov heeft IBM daarna nog een aantal keer uitgedaagd, maar het is nooit tot een derde match gekomen. Wel speelde Kasparov in 2003 een match tegen Deep Junior, een Israëlische schaakcomputer. De uitkomst was 3-3.

Einde schaakloopbaan

Op 11 maart 2005, na afloop van het Linares-toernooi, maakte Kasparov bekend dat hij met onmiddellijke ingang stopte met schaken. Hij heeft dus op 10 maart tegen Veselin Topalov zijn laatste partij gespeeld:

Wit: Veselin Topalov 
Zwart: Garry Kasparov 

Topalov

Veselin Topalov, speelde hij de laatste officiële partij tegen Kasparov?

Kasparov heeft diverse schaakboeken geschreven en is woordvoerder geweest bij politieke, educatieve en sociale hervormingen in Oost-Europa. Daarnaast houdt hij zich bezig met liefdadigheid en heeft daarvoor de Kasparov Foundation opgericht in Moskou. Hij promoot het schaken in Rusland als schoolvak en heeft een eigen schaakschool opgericht: de Kasparov International Chess Academy. Verder spreekt hij regelmatig op internationale congressen zoals het World Economic Forum in Davos en de Cursos de Verano in Madrid. Ook schrijft hij een column in het schaakblad New In Chess. Na de beëindiging van zijn loopbaan als schaakgrootmeester probeerde Kasparov voet aan de grond te krijgen in de Russische politiek.

Politieke loopbaan

Kasparov is een openlijk tegenstander van de Russische president Vladimir Poetin en wilde het opnemen als presidentskandidaat tegen hem bij de Russische presidentsverkiezingen 2008 als leider van de democratische oppositie, die verenigd is onder de naam Het Andere Rusland. Om deze reden werd hij in 2006 tijdens een signeeractie door een fan met een schaakbord op zijn hoofd geslagen.

Kasparov

Bij verkiezingsdemonstraties werd hij aanvankelijk ontzien door de Russische autoriteiten, maar op 14 april 2007 werd Kasparov gearresteerd wegens deelname aan een verboden demonstratie tegen Poetin in Moskou. Hij werd dezelfde dag nog vrijgelaten, met een kleine boete. Later dat jaar, op 24 november, een week voor de verkiezingen, wordt hij opnieuw opgepakt en veroordeeld tot vijf dagen cel wegens het leiden van een demonstratie tegen president Poetin waar door de autoriteiten geen toestemming voor was gegeven.
In de race om het presidentschap heeft hij samen met onder andere de nationaal-bolsjewisten al verschillende demonstraties tegen Poetins bewind gehouden, die allemaal door de politie uiteen werden geslagen. Kasparov is adviseur en lid van de toezichthoudende raad National Security Advisory Council van het Center for Security Policy, een Amerikaans neoconservatieve denktank, die zich bezighoudt met zaken die van groot belang worden geacht voor de Amerikaanse nationale veiligheid. Toen dat bekend werd is zijn naam van de site van de National Security Advisory Council verwijderd.
Hij publiceerde in 2007 een boek met de titel: How Life Imitates Chess. Hierin legt hij parallellen tussen het schaakspel en de wereld van zaken en politiek.

Hieronder een typische overwinning van Kasparov in het Interpolistoernooi van 1989, wat hij ook won. Landgenoot Jeroen Piket, die later overigens wel eens van hem won, capituleerde na 28 zetten.

Wit: Jeroen Piket 
Zwart: Garry Kasparov 

De legendarische Interpolistoernooien aan de Tilburgse Conservatoriumlaan.

Een twaalfkamp met de sterkste schakers ter wereld, dat was de simpele formule van het Interpolis-toernooi. Geen immense zaal vol groepen met promotie- en degradatieregelingen, zoals Hoogovens en IBM. Ook geen ruimte voor de nummer vier of vijf van Nederland. Alleen wereldtoppers.
In 1976 won wereldkampioen Anatoli Karpov een vierkamp in Amsterdam, ter ere van de 75e verjaardag van Max Euwe. De Friese organisator en mecenas Waling Dijkstra vroeg hem bij die gelegenheid naar zijn financiële voorwaarden. Nadat Karpov zijn wensen had neergelegd, benaderde Dijkstra verzekeringsmaatschappij Interpolis, die al enkele denksportevenementen had gesponsord. Het bedrijf ging voor niet minder dan een twaalfkamp met alleen grootmeesters en liefst de wereldkampioen. Het eerste toernooi, in 1977, haalde de FIDE-categorie 14. Dat was op dat moment de op één na hoogste categorie die mogelijk was en de hoogste die ooit was bereikt met een toernooi met zo veel deelnemers.

Timman tegen Kasparov

Jan Timman en Garri Kasparov in 1991 bij Interpolistoernooi in Tilburg.

Naast Karpov was natuurlijk ook Jan Timman erbij, die aan zijn opmars naar de wereldtop bezig was. De publieke belangstelling was enorm, op sommige dagen waren er 1500 toeschouwers in het hoofdkantoor van Interpolis in Tilburg. Namens het bedrijf zaten Jan Rennings en Martin Vael jarenlang in het toernooicomité. Vael kwam op die manier de schaakwereld binnen en vormde ruim een jaar later samen met Waling Dijkstra (die zich niet meer met Tilburg bezighield) en Max Euwe het Timman-comité, dat Timman zou steunen in de WK-cycli.

Karpov was er de eerste zeven jaar vijf keer bij en won het toernooi alle keren. In totaal was hij elf keer in Tilburg en won zeven keer. De toernooivorm veranderde in 1985 van een twaalfkamp in een dubbelrondige achtkamp en in 1992 (voor drie jaar) in een knock-outtoernooi met tientallen deelnemers. In 1995 werd het toernooi niet gespeeld, in 1996 nam Hogeschool Fontys de sponsoring over en werd nog twee keer een twaalfkamp gespeeld. Timman nam daaraan niet meer deel, maar hij was bij zeventien van de achttien Interpolistoernooien. Hij won het toernooi in 1987, werd twee keer tweede en vier keer derde. De speler met na Timman de meeste deelnames was Robert Hübner, die er de eerste twaalf keer bij was en in 1985 gedeeld eerste werd.

Garri Kasparov kwam vier keer naar Tilburg. In 1981 werd hij zesde, in 1989 en 1991 ongedeeld eerste, in 1997 (Fontys) gedeeld eerste. De speler met de hoogste gemiddelde score was Alexander Beljavski. Hij deed drie keer mee met twee ongedeelde toernooiwinsten en een gedeelde tweede plaats als bijna optimaal resultaat. Tony Miles, die het eerste jaar tweede werd, won het toernooi in 1984 ongedeeld en in 1985 gedeeld. In dat laatste jaar baarde hij opzien door vanwege een rugblessure enkele partijen liggend op een massagetafel te spelen.

Tony Miles

Anthony Miles, op de massagetafel naar de 1e plaats!

Genna Sosonko (acht keer), John van der Wiel, Jeroen Piket en Loek van Wely waren in hun topjaren van de partij. Sosonko werd in 1982 derde, Van Wely in 1996 (Fontys) vierde, Piket won in 1996 samen met Boris Gelfand. Na 20 toernooien in 21 jaar eindigde in 1997 een prachtige traditie in Tilburg. 

Het zal altijd in onze gedachten blijven, nou ja... wellicht niet de jongste jeugd, de legendarische en altijd maandenlang durende WK matches tegen Anatoly Karpov In het intro kon je er al over lezen. De eerste match was in 1984 en de laatste in 1990.
Karpov had recht op een revanchematch en zo werd er een derde tweekamp gespeeld. Deze duurde van 28 juli tot 8 oktober 1986. De eerste 12 partijen werden in Londen gespeeld, de resterende partijen in Leningrad, het huidige Sint Petersburg. Deze keer won Kasparov met 12½-1½, nadat Karpov een 9½-6½ achterstand had omgebogen naar 9½-9½. Hier de 16e match partij:

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Anatoly Karpov 

Karpov tegen Kasparov

Karpov-Kasparov, bij de eerste tweekamp in Moskou (1984).

In 1988 was er in het Franse Belfort het tweede Worldcuptoernooi. Ook in Brussel en in Reykjavik konden de sterkste spelers ter wereld een gooi doen naar de cup. In Belfort won Kasparov (11½ uit 16), een punt voor Karpov (10½). Daarna kwamen Ehlvest (9); Hübner, Ribli, Spasski en A. Sokolov (8); Short (7½); Speelman (7); Anderson, Ljubojevic, Noguieras en Beljavski (6½); Jusupov, Hjartarson en Timman (5½). Karpov won wel het onderlinge treffen:

Wit: Anatoly Karpov 
Zwart: Garry Kasparov 

In het VSB-toernooi van 1994 deed ook Gerri mee. Hij won. Eindstand: 1. Kasparov 4 pnt.; 2. Vasyl Mychajlovytsj Ivantsjoek (Oekraïne) 3½; 3. Jan Timman 2½; 4. Nigel Short (Engeland) 2 pnt.

Emoties kunnen soms hoog oplopen in de schaaksport. De prijsuitreiking, meteen na de laatste ronde, moest het stellen zonder Ivantsjoek. Nadat hij door Timman in een eindspel fraai was weggeschoven en de toernooizege had gemist, snelde hij onmiddellijk het Amsterdamse centrum in, om zijn teleurstelling weg te lopen. Wellicht was "Tsjoekie" de weg kwijtgeraakt (?), maar het toernooicomite besloot niet op hem te wachten, en dat was maar goed ook. Pas uren later melde hij zich alsnog om de tweede prijs in ontvangst te nemen.
Twee partijen uit het toenooi van Kasparov; beide met de witte stukken tegen Short en tegen Timman.

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Nigel Short 
Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Jan Timman 

Svidler

Peter Svidler, Kasparov beentje gelicht.

Een magneet waar je niet omheen kunt. Toen Garri Kasparov nog schaakte waren er twee soorten schaaktoernooien. Schaaktoernooien mét Garri Kasparov en schaaktoernooien zonder Garri Kasparov. Een schaaktoernooi zonder Kasparov kan van alles zijn. Een toernooi mét Kasparov is altijd hetzelfde: een magneet waar je niet omheen kunt als je van schaken houdt. In het Fontys Schaaktoernooi Tilburg 1997 speelde de wereldkampioen met verve de rol van 'professor' in een confrontatie met elf grootmeesterlijke 'studenten'. Fris van de lever barstte Kasparov los met een overrompeld openingsoffensief. Prachtige partijen waren het en de kranten juichten mee.
Een zeldzame nederlaag leed Kasparov in het Fontystoernooi in 1997. Tegen een sterk jong talent uit Rusland; Peter Svidler. Het Fontystoernooi was het vervolg in Tiburg na 18 afleveringen van het Interpolis schaaktoernooi. Slechts 3 keer kon men het Fontystoernooi van de grond krijgen. In 1996, 1997 en 1998. Toen hield hoofdsponsor Fontys ermee op.

Wit: Peter Svidler 
Zwart: Garry Kasparov 

De Parel van Wijk aan Zee

09 Jan 2009 - Door Gert Ligterink

Toen Kasparov tien jaar geleden ten koste van Topalov de mooiste partij won die ooit in Wijk aan Zee is gespeeld, noemde ik dat kunststuk in mijn krant 'De Parel van Wijk aan Zee'. Ik had er de volgende dag spijt van. Met dergelijke kwalificaties moet je voorzichtig zijn, want voordat je het weet claimt elk toernooi zijn eigen parel. We hadden eigenlijk wel genoeg aan de Parel van Zandvoort, de 26ste partij uit de eerste WK-tweekamp Euwe - Aljechin.

Maar goed, de naam sloeg aan en werd overgenomen door sommige buitenlandse tijdschriften. Ook Kasparov zelf was er verguld mee. Nooit eerder en nooit later was hij zo vriendelijk in de onderlinge omgang als tijdens dat toernooi.

Onlangs kwam ik de parel weer eens tegen op het weblog van Mig Greengard. Bij zijn bespreking van de overwinning van Topalov in de Pearl Spring zeskamp in Nanjing merkte Greengard op dat de naam van het toernooi minder tot de verbeelding sprak dan 'The Pearl of Zandvoort' of 'The Pearl of Wijk aan Zee'. Argeloos klikte ik op de link naar de Wijkse parel. Zou de internet-schaakgemeenschap nog steeds discussiëren over Kasparovs meesterwerk?

Een grote verrassing wachtte. De link voerde niet naar een forumpagina of een wikipedia-vermelding van Kasparovs mooiste partijen, maar naar de website chessgames.com, waarop partijen worden gepresenteerd, die om uiteenlopende redenen de moeite van het naspelen waard zijn. De eretitel Pearl of Wijk aan Zee is door de webmaster niet gereserveerd voor Kasparov - Topalov, maar voor de partij Cifuentes - Zvjaginsev uit Hoogovens 1995.
Nadat ik van mijn verbazing was bekomen, speelde ik de partij na en begon mij iets te dagen. Tot mijn schande merkte ik dat deze door vele schitterende offers versierde partij bijna uit mijn geheugen verdwenen was. Waarom had ik niet aan Zvjaginsev gedacht, toen de toernooidirectie mij twee jaar geleden vroeg naar de mooiste partijen uit de Hoogovens/Corus geschiedenis?

Misschien heeft het iets te maken met de formule in 1995. Het was het tweede Hoogovens knockout toernooi, waarin de verliezers terechtkwamen in een troosttoernooi. De Chileen Cifuentes en de Rus Zvjaginsev waren twee van die verliezers na uitschakeling in de eerste ronde door respectievelijk Onischuk en Lékó.

In de eerste ronde van het troosttoernooi speelden zij hun onderlinge partij, die onvergetelijk zou moeten zijn, maar door mij wel degelijk vergeten werd. Ik herinner me dat we indertijd heel enthousiast waren en dat de partij in alle krantenrubrieken, ook de mijne, werd afgedrukt. Daarna gingen we over tot de orde van de dag en letten we vooral op het knockout toernooi, dat ten slotte door Dreev werd gewonnen. Zvjaginsev verdween geleidelijk uit beeld.

Eerherstel is dus op zijn plaats, al blijf ik van mening dat Zvjaginsevs topprestatie niet in de schaduw kan staan van Kasparov - Topalov, de enige echte Parel van Wijk aan Zee.

Wit: Roberto Cifuentes Parada 
Zwart: Vadim Zvjaginsev 

Zvjaginsev

Vadim Zvjaginsev, de andere "Parel" van Wijk aan Zee.

De Parel van Gerri Kasparov

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Veselin Topalov 

Uit dit fantastische Hoogovenstoernooi uit 1999 nog een pot van Gerri tegen de Oezbeek Rustam Kasimdzanov. In juli 2004 werd Kasimdzjanov wereldkampioen door de knock-out competitie als enige zonder kleerscheuren te doorstaan. In de finalematch versloeg hij in Tripoli (vlakbij, of misschien wel in het paleis van Muammar Gadaffi) de Engelsman Michael Adams met 4½-3½.

Kasimdzhanov

Kasimdzhanov tijdens het gevecht voor de FIDE titel in Tripoli (2004).

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Rustam Kasimdzhanov 

Ook onze Jeroen Piket moest eraan geloven in dit Hoogovenstoernooi. Ook met een Russische verdediging kon hij het "beest uit Bakoe" niet weerstaan.

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Jeroen Piket 

Kasparov

Kasparov wint het VSB-toernooi 1996. Maar niet alleen. Gedeeld met de Bulgaar Veselin Topalov met 6½ punt uit 9 partijen. Gedeeld 3e worden Short en Anand. Het is een supersterke aflevering van dit toernooi met Kramnik en Lautier (de Fransman die de vorge editie in 1995 op zijn naam scheef) op een gedeelde 5e plek. Onze landgenoten Piket en Timman zien we onderaan. Timman zelfs helemaal laatste met 2½ punt.

Wit: Nigel Short 
Zwart: Garry Kasparov 

Linares 1997, winnaar Kasparov - met 8½ uit 11, voor Kramnik met 7½ - met 2 fraaie zeges:

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Michael Adams 

Nikolic

Pedrag Nikolic, vlotte nederlaag tegen The Boss.

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Pedrag Nikolic 

Tussen 20 mei en 1 juni 2001 vindt in de hoofstad van Kazachstan, Astana, een super bezet Internationaal schaaktoernooi plaats, ter ere van het 10 jarig bestaan van de Kazachstaanse onafhankelijkheid. Kasparov doet mee, maar ook Kramnik, Shirov, Morozevitsj, Gelfand en de plaatselijk held Sadvakasov.
De onderlinge score voor deze partij, remises niet meegerekend, was 13-0 voor Gerri. Wanneer breekt Shirov de ban?

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Alexei Shirov 

Shirov tegen Kasparov

De laatste partij van deze 'Kasparov Special' is die tussen tussen de man uit Baku en de in dit toernooi superieur spelende koploper op dat moment Vladimir Kramnik. Een half punt scheidt er tussen de twee topschakers. Als Gerri de partij wint, wint hij het toernooi. En zoals zo vaak gebeurd dat ook.

Wit: Garry Kasparov 
Zwart: Vladimir Kramnik 

Kasparov