Historie SVWZV

Door Gerard de Winter
Gerard de Winter

Ondergetekende heeft dit artikel geschreven naar aanleiding van het 50-jarig jubileum van onze schaakvereniging in 1999. De oprichtingsdatum was 25 januari 1949 en vond plaats ten huize van ere-lid Leendert de Vlieger. De meeste historische gegevens komen dan ook van de Koninklijk onderscheiden, ex-ZSB- en ex-SVWZV voorzitter uit Breskens. Correcties en/of aanvullingen zijn van harte welkom. Voormalig Zeeuws kampioen Cor Jansen, in zijn jonge jaren woonachtig in Waterlandkerkje, steekt van wal met een stukje Oostburgs verleden.

Een kopregel zoals "SVWZV al vijftig jaar oké" is niet wereldschokkend maar zou niet misstaan. Toen besefte ik plots dat de afkorting SVWZV rond 1965 is ontstaan toen de Schaakvereniging Kadzand/Breskens verhuisde van Cadzand naar Oostburg. En wie een beetje kan tellen komt dan niet aan de 50! Het antwoord hierop is dat de vereniging twee keer is overgegaan doch één keer is opgericht. En dat feit werd beklonken in '49 na een succesvolle oproep van gemeenteambtenaar Jaap Woudstra in de Bressiaanse dorpsbode.

Het is in de periode vlak na de tweede wereldoorlog. Breskens lag gedeeltelijk in puin vanwege de vreselijke bombardementen. Er moest keihard gewerkt worden aan de wederopbouw van het vissersdorp. Vrije tijd is nog zeer schaars, men werkt van 's morgens vroeg tot 's avonds laat en veel geld had niemand.

Uit Zweden

Schuin achter de plek van H.C.R. "Het Wapen van Breskens"op de Grote Kade schonk de Zweedse regering in 1947 een grote houten barak, alwaar het sociaal-culturele leven weer een beetje op gang kon komen. In dit tijdelijk onderkomen wordt ook geschaakt en gedamd. Echter schakers en dammers blijken zo de geschiedenis ons leert niet in één ruimte hun spel te kunnen spelen. Schakers voelen zich soms superieur tegenover de dammers. Onzinnig natuurlijk, maar.... wijlen grootmeester Jan Hein Donner schreef het reeds: "het dammen behoort thuis in de knusse huiselijke kring".

Toespraak Leen de Vlieger

S.V. Breskens

Zodoende werd twee jaar later, op 25 januari 1949, ten huize van dhr. Leen de Vlieger de "Schaakvereniging Breskens" opgericht. De boulanger liet zich direct bestuurlijk gelden als secretaris/penningmeester. Izaak Verduyn wordt voorzitter, en dat vooral omdat hij een goed spreker is. Een materiaalverantwoordelijke was in die periode nog niet nodig. Iedereen nam zijn of haar eigen bord met stukken mee naar de vereniging.

Propaganda

Om leden te winnen wordt er op 1 april (!) 1951 een simultaan gehouden met de jonge talentvolle Nederlands kampioene Fenny Heemskerk Het is de bedoeling dat ze 25 opponenten zal treffen, maar het worden er maar liefst 36. De aanvang is half drie in de middag, en vanwege de vele deelnemers - die bovendien sterke tegenstand bieden- wordt 's nachts om half drie pas de laatste zet gedaan.

Fenny Heemskerk

Op 10 november van dat jaar zou de KNSB een sterke meester naar Breskens sturen om wederom een simultaan te geven. Te elfder ure zegt de meester af. Prof. Dr. Max Euwe stelt zich als vervanger beschikbaar. De leden van de vereniging sprongen een gat in de lucht toen ze vernamen dat deze populaire ex-wereldkampioen in hun vissersdorpje een simultaan zou komen geven.

Max Euwe

Vijf clubs

Begin jaren vijftig waren er in West Zeeuws Vlaanderen maar liefst vijf clubs of verenigingen actief. Dit vrij hoge aantal komt waarschijnlijk nog van de naweeën van de schaakkoorts die er nog heerste na het behalen van de wereldtitel door Euwe. In Oostburg had je O.D.E.S. (Oostburgse Dam-en Schaakclub). Een gecombineerde club, dat zie je niet zo vaak!

In de zeventiger jaren kan uw dienende reporter nog een moment op de clubavond herinneren toen er plots een dammer de zaal kwam binnenwandelen. Hij had bord en stenen van huis meegenomen en vroeg of er iemand zin had in een partijtje dammen. Direct werd er te kennen gegeven dat hij niet welkom was als dammer. Niemand wilde met 'm dammen zodat hij door enkele bestuursleden werd gesommeerd weg te gaan. Hij piekerde daar in eerste instantie niet over, echter na een korte achtervolging werd hij zonder pardon het clublokaal uitgezet!

Topclub Zuidzande

Naast ODES waren er in het landje van Kerzand clubs in Cadzand, Sluis en Zuidzande. In dit laatst genoemd plaatsje waren er zelfs enkele absolute topspelers lid, zo gaan de verhalen. Zuidzande was toendertijd haast niet te verslaan.

Van S.V.K.B. naar S.V.W.Z.V.

In 1960 gingen Breskens en Cadzand samen. omdat het ledenaantal van beide verenigingen dramatisch was geslonken. In Cadzand wordt er vlak onder de molen gespeeld, onder de naam S.V.K.B. Al die afkortingen getuigden niet van veel creativiteit. Gelukkig worden er tegenwoordig originelere namen bedacht bij fusies of bij nieuwe clubs. S.V.K.B. staat voor Schaakvereniging Kadzand/Breskens. Cadzand scheen je in die tijd met een "K" te mogen schrijven. Al die clubs in de al genoemde dorpen verdwijnen als sneeuw voor de zon. Als eerste gaat de Oostburgse dam/schaakcombinatie ter ziele en niet lang daarna sluit ook Sluis haar deuren. In de jaren tachtig richten schaakenthousiasten "De Sluise Toren" op. Helaas is het bestaan van de club maar van korte duur.

In 1965 verkassen de overgebleven schakers van S.V.K.B. naar Oostburg. Een nieuwe afkorting wordt bedacht: S.V.W.Z.V. (Schaakvereniging West Zeeuws Vlaanderen) is geboren. De afkorting "S.V....en nog wat" wordt door menig tegenstander of journalist af en toe bekritiseerd omdat men er nogal eens over struikelt. Toen onze vereniging in het seizoen '98 - '99 in de landelijke derde klas tegen Panfox 3 speelde was ik met de teamleider van de Bredanaars een paar minuten bezig om onze "afkorting" fatsoenlijk op het uitslagenformulier te krijgen. Na vele pogingen met de man stond er "W.Z.V." Daar was ik wel tevreden mee. Desondanks spelen we nu al meer dan 36 jaar onder deze naam.

Van de Tol naar de Vier Emmers Vanaf 1965 wordt er gespeeld in Café de Tol aan de Nieuwstraat in de Eenhoornstad. In 1971 is er de verhuizing naar het zaaltje achter Café de Vier Emmers op de Markt en hebben we dar al 32 jaar een schitterende speellokatie.

Opmerkelijke gebeurtenissen en successen

In de zeventiger jaren werd in samenwerking met onze Vlaamse schaakvrienden het "Vier provinciëntoernooi" georganiseerd. Later groeide dat uit tot "Schaak zonder grenzen" waar schakers en schaaksters uit Duisburg (Duitsland), Tourcoing (Frankrijk), Meetjeslandse Schaakvereniging (België) en Zeeuws Vlaanderen elkaar ontmoeten.

Mosselen bij Worst

Het eerste Schaak zonder Grenzen toernooi in oktober 1979, werd gehouden bij verenigingslid Jan Worst in zijn Stadsherberg te Nieuwvliet. De ontmoeting viel bij iedereen in de smaak met een heerlijke mosselmaaltijd in de avonduren. Bij het 40-jarig bestaan gaf de toen nog jonge IGM Friso Nijboer een simultaan in De Vier Emmers en werd er 's avonds gedineerd in Restaurant "Hof van Koophandel" te IJzendijke.

Friso Nijboer

Promotie naar 3e klas KNSB

Eind jaren zeventig en begin tachtiger jaren hadden we een sterk eerste team, met o.a. Frans(je) de Putter, Jan Jansen, Jan Louws, Bas de Melker, Peter Risseeuw, Willy Bokelaar, Tonny en Harry Riemens, Willy Dekker, Teun van Heelsbergen, Leen de Vlieger en Gerard de Winter. We werden zelfs een keer 2e in de Zeeuwse hoofdklas. Eind jaren negentig eindigden we met het eerste steevast in het linker rijtje. In 1998 werden we gedeeld eerste in de hoofdklas maar verloren helaas de beslissingsmatch tegen HWP 3. Er was dat jaar een versterkte promotie ingesteld zodat 2 teams promoveerden naar de landelijke derde klas. De spelers die ervan mochten proeven waren Chris Lanckriet, Koen Leenhouts, Bart de Vogelaere, Olaf van der Sloot, Johan de Meester, Gerd Ries, Jacky Bron, Jonathan Andeweg, Hans Oosterhout, Gerard de Winter, Tonny Riemens, Paul Verhey en Mike Verkimpe. Helaas duurde het verblijf maar 1 seizoen, omdat we nipgt degradeerden.

Koen kampioen

Verreweg de mooiste triomf voor de SVWZV is het Nederlands kampioenschap tot 16 jaar behaald in 2000 door de bijzonder getalenteerde jeugdspeler Koen Leenhouts. De afgelopen 8 jaar bracht de vereniging sterke jeugdspelers voort die zowel individueel als in teamverband mooie successen behaalden.

50-jarig jubileumfeest

Op 8 april werd, 2 jaar later dan gepland, in Scholengemeenschap 't Zwin te Oostburg het 50-jarig jubileumfeest gevierd. Rond het middaguur is er de ontvangst met speeches. Voorzitter Henk den Hollander houdt het kort, maar ere-lid Leen de Vlieger is niet te stuiten met anecdotes uit de oude doos en brengt haast het tijdschema in de war. Maar onderhoudend is zijn toespraak in ieder geval wel. Iets later dan de bedoeling was, start IGM John van der Wiel de simultaan tegen de genodigden. 's Avonds is er een gezellig samenzijn met buffet.

John van der Wiel

Cor Jansen

"SVWZV viert dit jaar (2001) haar 50-jarig bestaan. Dat wil niet zeggen dat er in West Zeeuws Vlaanderen pas 50 jaar wordt geschaakt. Al ver voor de oorlog was er in Oostburg een actieve schaak-en damvereniging. Toen in de jaren vijftig de onderwijzer van de Christelijke Mulo, dhr. W.J. de Wolf, daar het heft in handen nam, beleefde de club een bloeiperiode. Men speelde toen met twee tientallen in de Zeeuwse competitie. Het eerste team versloeg in het seizoen '55 -'56 het sterke Vlissingen. De wedstrijd tegen Vlissingen was gedenkwaardig. Aan de eerste vier borden van Oostburg zaten respectievelijk C. Jansen, C. Jansen, J. Jansen en P. Jansen. Bij Vlissingen zat Zeeuws kampioen J. Jansen aan het eerste bord. Dat was wat je kan noemen een heuse Jansen wedstrijd !

Masochistische act

Er gebeurde nog iets vreemds in die competitieronde. Dat zat zo: alle matches in de hoofdklasse waren al gespeeld, behalve Goes - Oostburg. Voor de eindstand was de wedstrijd niet meer van belang. Oostburg stelde de teamleider van Goes (dhr. Jan de Lange) voor om de wedstrijd te laten vervallen. De Lange ging akkoord en de match werd geschrapt. Maar toen kwam de wedstrijdleider van de ZSB (Zeeuwse Schaakbond) in het geweer. Dat was dhr. E.J. van der Waag. Deze man, wiskunde leraar aan het Koningin Wilhelminalyceum, legde Oostburg, zijn eigen club een fikse straf op. Een 10-0 nederlaag en 2 wedstrijdpunten in mindering. De grootste masochistische act die ik in het Zeeuwse schaak heb meegemaakt ! Het argument dat ook Goes niet was komen opdagen, veegde hij van tafel. Het initiatief was van Oostburg uitgegaan, en daarmee basta ! Het zal duidelijk zijn dat de populariteit van Van der Waag in Oostburg niet meer kapot kon....

Slapend bestaan

Toen W.J. de Wolf uit Zeeland vertrok, zakte de club snel in elkaar. Of de club toen officieel is opgedoekt, of alleen maar slapend was, is mij niet bekend. In elk geval werd er niet meer gespeeld en werd het materiaal opgeslagen in Hotel de Eenhoorn. Toen later S.V.K.B., de schaakvereniging Cadzand-Breskens, in Oostburg ging spelen en zich West Zeeuws Vlaanderen ging noemen, nam men de spullen over.

Richtsnoer

Dat men nu het 50 jarig bestaan viert, komt omdat men de oprichtingsdatum van SV Breskens als richtsnoer heeft genomen. Die vereniging is namelijk nooit opgeheven, of in slaap gevallen, maar slechts in een ander jasje gekropen. De oprichting van "Breskens" was een gezamenlijk initiatief van Zeeuws kampioen Jaap Woudstra, toen werkzaam bij de gemeente Breskens, en Leen de Vlieger, de grote animator en huidige ere-voorzitter van S.V.W.Z.V.